Finanse i biznes

Archiwum kategorii: ‘Gospodarka’

Gospodarka wolnorynkowa to podstawa systemu kapitalistycznego, który wykształcił się jako ten dający największe i najlepsze możliwości. W zamyśle, w teorii, powinien to być rynek nieuregulowany, bez wpływu państwa. Jednak obecnie nie udało się tego uzyskać, można nawet stwierdzić, że w historii gospodarki światowej krótkim okresem prawdziwego wolnego rynku były lata rewolucji przemysłowej w Wielkiej Brytanii. Jak to się skończyło wszyscy pamiętamy, do dzisiaj krążą opowieści o pracy dzieci w fabrykach, niskich pensjach i fatalnych warunkach. Pozostawiona samej sobie gospodarka okazała się bezwzględną machiną, która nie przejmowała się losem ludzkim. Przemysłowcy dążyli do maksymalizacji zysków przy jednoczesnym wyzysku pracowników.

Po pewnych zmianach, głównie stworzeniu instrumentów państwowej kontroli nad gospodarką, wolny rynek odszedł do przeszłości. Niektórzy jeszcze dzisiaj wskazują na takie państwa jak Singapur czy dawniej Hongkong jako ostoje wolnego rynku, jednak obiektywnie patrząc jest to zły kierunek. Wolny rynek może zaistnieć jedynie w świadomości globalnej, jego lokalne odmiany nie mają racji bytu. Obecnie, praktycznie żaden kraj, żadne przedsiębiorstwo nie działa w oderwaniu od rzeczywistości światowej. Co z tego, że na lokalnym rynku będą panowały zasady wolnorynkowe, skoro tuż obok konkurent będzie działał w gąszczu przepisów i kontroli państwowych?

Gospodarka wolnorynkowa jest więc pewnym mitem, utopią. Jej założenia są dobre, jednak w rzeczywistości praktycznie nierealizowalne. Mogą być jedynie gospodarki bardziej lub mniej otwarte, pozbawione regulacji, pozwalające na swobodę działalności. Praktycznie każde państwo dąży obecnie do osiągnięcia jakiegoś stopnia kontroli nad rynkiem, zarówno z chęci osiągnięcia dodatkowych dochodów jak i zminimalizowania ryzyka wystąpienia ewentualnego kryzysu. Historia pokazała, że takie działania nie zawsze są złe, czasami bywają w pełni pożądane. Niekontrolowana gospodarka może wykształcać niepokojące procesy, tj. bańki inwestycyjne czy nawet typowo przestępcze działania.

Akcja to nic innego jak pewnego rodzaju dokument określający prawo do oznaczonej wartości majątkowej lub niemajątkowej. Akcja jest więc w pewnym sensie nowoczesnym pieniądzem, który co prawda nie służy wymianie za towary ale może być zbyty za nominalna wartość.

Akcje wykształciły się w XVII wieku, wraz z rozwojem handlu światowego. To wtedy organizatorzy zamorskich wypraw potrzebując kapitału zdecydowali się sprzedawać to czego jeszcze nie mieli. Sprzedawali potencjalne zyski, które miały przynieść owe wyprawy. Oczywiście, początki były różne, transport odbywał się droga morską tak więc istniało bardzo duże ryzyko niepowodzenia. Zarówno statki jak i ludzie wchodziły w skład wartości całego przedsięwzięcia, zatonięcia powodowały bankructwa tysięcy inwestorów. Jednak w razie powodzenia zyski były na tyle wysokie, że nie brakowało ludzi, którzy ryzykowali całe swoje majątki.

Wykształcenie się akcji nastąpiło wtedy, kiedy poszczególne kraje po spenetrowaniu czyli zajęciu kolonii nie miały zamiaru dalej wyposażać i finansować wypraw. Zakładano jedynie posterunki wokół których momentalnie powstawały całe miasta, pełne kupców i handlarzy. Aby jednak dostarczyć towary z kolonii do metropolii potrzebny był zorganizowany transport. Tworzono więc swego rodzaju odpowiedniki dzisiejszych spółek a ich akcje sprzedawano. W ten sposób mając kapitał można było kupić i wyposażyć statki handlowe.

Obecnie akcje są podstawowym instrumentem rynków finansowych. To dzięki nim poszczególne spółki mogą pozyskać kapitał a giełdy notując ich wartość prowadzą swoją działalność. Oczywiście, wyróżniamy wiele rodzajów akcji, które dzielą się pod wieloma względami. Jeśli chodzi o sposób wskazania właściciela to są akcje imienne i na okaziciela, w zależności od pokrycia kapitałowego rozróżniamy aportowe i gotówkowe. Inne kryterium to prawa jakie dają dane akcje, są akcje uprzywilejowane i nieme oraz majątkowe i korporacyjne.