Finanse i biznes

Archiwum Luty, 2010

PKB czyli Produkt krajowy Brutto to pojęcie pozwalające na określenie zamożności danego kraju. W ujęciu ogólnym obejmuje on całą wartość wytworzonych na terenie danego państwa dóbr i usług w okresie jednego roku. Dzięki temu jest to najdoskonalszy wyznacznik kondycji gospodarczej, który wraz ze wzrostem gospodarczym daje całościowy pogląd na gospodarkę w danym regionie.

Wyróżniamy PKB w ujęciu globalnym oraz w ujęciu per capita. Jeśli chodzi o ten pierwszy termin to jest to całościowa wartość wytworzonych dóbr i usług wyrażana liczba bezwzględną. Dla przykładu największy PKB w 2008 roku miały Stany Zjednoczone i wynosił on ponad 14 bilionów dolarów. Kolejne gospodarki to wartości rzędu czterech bilionów, drugie i trzecie miejsca zajmują Japonia i Chiny. Pozostałe kraje w pierwsze dziesiątce to potęgi europejskie oraz dodatkowo Brazylia. Warto zauważyć, że globalny PKB zależy w dużej mierze od liczby ludności, więc nie do końca oddaje zamożność danego kraju.

Doskonałym wskaźnikiem do poznania zamożności danego społeczeństwa jest PKB per capita. Jest to nic innego jak globalny PKB podzielony przez liczbę mieszkańców. Dzięki temu otrzymujemy realna wartość jaka przypada na obywatela danego państwa, wiemy ile jest on w stanie wypracować (oczywiście w ujęciu statystycznym). Jeśli chodzi o najbogatsze społeczeństwa to zdecydowanym liderem jest niewielki Katar, gdzie na głowę przypada ponad 85 tysięcy dolarów. Drugi na liście jest Luksemburg z 82 tys, trzecia Norwegia ma już zaledwie 53 tysiące. Kolejne miejsca mają kraje europy zachodniej, USA, Japonia oraz państwa typowo surowcowe. Jak więc widać linia podziału bogactwa jest mniej więcej jednolita, można wyróżnić bogatą półkulę północną i znacznie biedniejsza południową. Przykładem może być PKB krajów afrykańskich który w niektórych wypadkach wynosi zaledwie kilkaset dolarów na osobę.

Jeśli chodzi o Polskę, to znajdujemy się w grupie 25-ciu państw o najwyższym globalnym PKB oraz w 50-tce pod względem per capita.

London Stock Exchange jest jedną z największych giełd papierów wartościowych pod względem obrotów na świecie. London Stock Exchange została założona w roku 1801 w Londynie. 27 października 1986 roku premier Wielkiej Brytanii Margaret Thatcher doprowadziła do deregulacji giełdy w Londynie, prywatyzując większość sfer jej działalności umożliwiając zakup akcji bez udział maklerów. W ten sposób zostały zlokalizowany komisje nadzorujące transakcję, które była bardzo przekupne. Handlować akcjami od tej pory mogły także komercyjne banki oraz firmy ubezpieczeniowe. Dzięki tym zabiegom giełda bardzo szybko rozwijała się i wprowadzono komputery dzięki, którym można było zaprzestać handlu akcjami twarzą w twarz.
W roku 1990 na giełdzie wybuchła bomba i musiała ona nie co ograniczyć działalność handlową i stała atrakcją dla turystów zwiedzających Londyn.
W lipcu 2004 roku giełda zmieniła miejsce urzędowania i znajdowała się na Paternoster Square. W tym samym roku giełda została otwarta przez królową Elżbietę II i jej męża księcia Edynburga.
Rok po otwarciu giełdy London Stock Exchange dostał ofertę przejęcia przez Macquarie Bank wartą 1,6 miliarda funtów. Propozycja ta została jednak odrzucona. Kilkanaście miesięcy później cenę do 2,4 miliarda podbił National Association of Securities Dealers Automated Quotations (NASDAQ) jednak London Stock Exchange odrzuciła i tą ofertę. Jednak rok później NASDAQ podbił stawkę i 11 kwietnia 2006 roku wykupił część udziałowca London Stock Exchange, należącą do Ameriprise Financial Threadneedle Asset Management nabywając 35,4 milionów udziałów, których akcja kosztowała 11,75 funtów, a kilkanaście dni później NASDAQ wykupiła kolejnych 2,69 miliona akcji i stała się w 15% posiadaczem udziałów w London Stock Exchange. Do roku 2007 NASDAQ nabyła 31% udziałów w London Stock Exchange, ale w sierpniu sprzedała większość posiadanych akcji giełdzie Borse Dubai, która swoją siedzibę ma w Zjednoczonych Emiratach Arabskich i posiada 28% udziałów w London Stock Exchange.

FED to system rezerw federalnych w Stanach Zjednoczonych. Jego historia była burzliwa, powstał na fali niepokojów wywołanych przez wielki kryzys w latach 20-tych ubiegłego wieku. Warto wiedzieć, że wcześniej Stany Zjednoczone miały już banki centralne, dokładnie dwa, każdy z nich działał po około 20 lat. Niestety, nie spełniały one do końca pożądanej roli i postanowiono zbudować coś całkowicie nowego.

FED powstał na mocy ustawy w 1913 roku, jego siedziba ulokowana została w Waszyngtonie a skarbiec w Ford Knox. Główne zadania nałożone na FED sprowadzają się do dbania o politykę pieniężną, kontrolę nad bankami, kontrolowanie ilości pieniądza w obiegu oraz utrzymanie jego siły. Jak więc widać zakres jest dość szeroki jednak brak konkretów. Właśnie z tak skonstruowanej ustawy o funduszu rezerw federalnych niezadowoleni są jego krytycy. Nie ma tam wzmianki o dbanie o rozwój gospodarczy kraju, cały zakres obowiązków FED sprowadza się jedynie o kontrolowanie siły dolara. Jak się wielokrotnie okazywało w przeszłości, niektóre działania tej instytucji maiły fatalny wpływ nie tylko na gospodarkę USA ale również całego świata.

Wielu specjalistów uważa, że to właśnie powołanie FED przyczyniło się do pogłębienia wielkiego kryzysu gospodarczego. Warto wiedzieć, że wcześniej pieniądz w USA był całkowicie wymienialny na złoto, czyli miał wartość określonej wagi tego kruszcu. Banki musiały przechowywać w swoich skarbcach dokładnie tyle samo złota ile było pieniądza papierowego w obiegu. Powodowało to sztywny kurs ale jednocześnie zapewniało siłę i określona wartość nabywczą pieniądza. Kiedy wybuchł wielki kryzys doradcy ówczesnego prezydenta Stanów Zjednoczonych zauważyli, ze jeśli wszyscy zechcą nagle wymienić swoje pieniądze na złoto to finansom państwa grozi załamanie. Wymyślono wtedy wymianę po  określonym kursie, który był o wiele niższy on realnego. Spowodowało to masowe bankructwa i straty finansowe. FED był instytucją powołaną, która wyrosła właśnie z tej operacji.

Międzynarodowy Fundusz Walutowy jak sama nazwa wskazuje to instytucja o globalnym zasięgu działania, została powołana w 1944 roku. Jej siedziba mieści się w Waszyngtonie, przez dziesięciolecia fundusz był bojkotowany przez kraje tzw. bloku wschodniego, stawiające zarzut, że instytucja jest elementem służącym do prowadzenia polityki przez USA. Patrząc na historię wiele wskazuje, że podnoszone zarzuty mogą być prawdziwe, Stany Zjednoczone były przez wiele lat głównym beneficjentem polityki prowadzonej przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy.

Międzynarodowy Fundusz Walutowy powstał aby spełniać role stabilizatora gospodarki światowej. Miał to czynić głównie działalnością naukową i doradczą oraz poprzez dysponowanie własnym funduszem inwestycyjna w wybranych krajach. Fundusz działa w ten sposób, ze dostarcza pomoc finansową krajom zadłużonym, które wyraża wole przeprowadzenia stosownych reform. W tym momencie właśnie pojawia się kłopot, stosowne reformy to takie, które zostaną uznane za właściwe przez specjalistów pracujących w Waszyngtonie. Powoduje to, że wiele krajów nie jest zainteresowanych tą pomocą, w przeszłości niektóre państwa doświadczyły negatywnych skutków po wdrożeniu reform proponowanych przez MFW. Przykładem może być nawet Polska i tzw. reformy Balcerowicza. Dzisiaj niewiele osób wie, że to nie polski minister był autorem tego planu ale został on nam narzucony przez ekonomistów z zewnątrz. Polska musiała go bezwzględnie przeprowadzić aby uzyskać pomoc finansową. Co prawda, obecnie możemy doceniać jego zalety, jednak porównując się chociażby z Czechami, którzy nie podjęli az tak drastycznych kroków można mieć wiele zastrzeżeń. Ostatnią dużą akcją MFW jest ratowanie Argentyny z kryzysu gospodarczego.

MFW jest również krytykowany za rolę jaką spełnia w globalizacji. Wiele osób widzi w tym procesie ogromne zagrożenie a fundusz swoimi działaniami zmierza wyraźnie do ujednolicenia rynków lokalnych i stworzenia jednego globalnego.

Milton Friedman to jeden z najwybitniejszych amerykańskich ekonomistów. Urodził się w USA w rodzinie żydowskich imigrantów z Europy. Studiował na kilku uniwersytetach, jest twórcą tzw. monetaryzmu. Opracowana przez niego koncepcja gospodarcza zakłada, że zwiększanie popytu na pieniądz jest procesem pozytywnym i wystarczy tylko obliczyć maksymalną jego ilość jaka może krążyć na rynku. Według Friedmana można to łatwo wyliczyć opierając się na kilkunastu wskaźnikach makroekonomicznych. W ten sposób nadwyżka pieniądza zostanie przez ludzi spożytkowana na konsumpcję, jednak będzie ona na tyle niewielka, że nie spowoduje nadmiernej inflacji. Idąc tym tokiem rozumowania jest to doskonały sposób na podniesienie poziomu życia społeczeństwa w stosunkowo krótkim czasie.

O ile sama koncepcja Friedmana jest naukowo zasadna to wielu krytyków wskazuje na jej płytkość i krótkowzroczność. Według nich ekonomista przecenił możliwości sztywnego obliczania nadmiaru gotówki poprzez analizę określonych wskaźników ekonomicznych. Gospodarka ma tak wiele zmiennych, że nawet jedno wydarzenie tj. kryzys na rynku ropy czy kryzys na giełdzie, może spowodować dramatyczne w skutkach negatywne procesy. Co ciekawe koncepcja Friedmana od lat 60-tych była obowiązująca w Stanach Zjednoczonych praktycznie we wszystkich rządach. Spowodowało to ogromny wzrost poziomu życia Amerykanów jednak równocześnie postępowało zadłużenie państwa. Obecnie można usłyszeć zarzuty, że USA przez dziesięciolecia żyły na koszt świata wykorzystując głównie pozycję dolara jako światowej waluty, w której realizowana była większość obrotu na światowych rynkach finansowych. Ostatnio, okazało się jednak, że koncepcja Friedmana nie jest idealna, zadłużone społeczeństwo amerykańskie ma coraz większe problemy ekonomiczne. Również sam skarb państwa nie jest w stanie już dźwigać wielkich wydatków, ekonomiści wskazują na konieczność redukcji ogromnego zadłużenia.

Friedman w swojej pracy zawodowej pełnił wiele wysokich funkcji, był doradcą ekonomicznym kilku prezydentów USA, w 1976 roku otrzymał nagrodę Nobla w dziedzinie ekonomii.