Finanse i biznes

Archiwum Listopad, 2009

World Trade Center to wyjątkowe miejsce zarówno dla światowej gospodarki jak i samej historii Stanów Zjednoczonych. Był to zespół budynków o charakterze biurowym z charakterystycznymi dwoma wieżowcami przypominającymi wieże. Kompleks otwarto w 1973 roku, zaprojektował go jeden z japońskich architektów. Zastosowano przy jego budowie wiele nowoczesnych jak na tamte czasy rozwiązań, które miały mieć, jak okazało się w przyszłości, tragiczny wpływ na losy budynków.

Na co dzień w World Trade Center pracowało około 25 tysięcy pracowników a blisko 500 firm miało tutaj swoje biura. Większość była pracownikami biurowymi wyższego szczebla, reszta to obsługa. W kompleksie siedzibę miało wiele instytucji finansowych, biura maklerskie, doradcze itp. Usytuowanie w centrum Nowego Jorku i bliskości z giełdą nowojorską powodowało, że to właśnie tutaj podejmowane były najważniejsze decyzje odnośnie światowego rynku finansowego. To stąd zarządzano ogromnymi pieniędzmi, analitycy i inwestorzy wywierali wpływ na całą światową gospodarkę.

Niestety, popularność i znaczenie tego miejsca powodowało, że stało się ono w pewnych kręgach ikoną zepsucia świata zachodniego oraz porządku jakie on reprezentował. World Trade Center było obiektem kilku ataków terrorystycznych, główne to ten z 1993 roku, który jednak nie przyniósł poważniejszych konsekwencji i z 2001 roku, który okazał się tragiczny. To po nim kompleks przestał istnieć a charakterystyczne wieże zawaliły się.

Doceniając znaczenie tego miejsca od kilku lat pojawiają się głosy o budowie nowego centrum finansowego w Nowym Jorku. Pomijając fakt, że miasto straciło ogromne ilości powierzchni biurowej w samym swoim sercu, to zauważalny jest brak jednego ośrodka finansowego. Z drugiej jedna strony istnieją obawy przed ponowną koncentracją tego rodzaju działalności w jednym miejscu, ze względów bezpieczeństwa podnosi się konieczność rozdzielenia siedzib instytucji finansowych.

New York Stock Exchange to druga pod względem wielkości kapitalizacji giełda na świecie. Jeszcze do 1996 roku była największym rynkiem, jednak po powstaniu NASDAQ straciła ta pozycję. Pomimo tego ciągle jest uważana za jeden z najstabilniejszych rynków finansowych, budzi ogromne zaufanie i cieszy się dużą popularnością wśród inwestorów.
Na nowojorskiej giełdzie notowane są obecnie akcje około 2800 spółek z całego świata. Jej kapitalizacja przekracza 25 bilionów dolarów a dzienny obrót wynosi ponad 46 miliardów dolarów.
Jeśli chodzi o historię to giełdę założono już w 1817 roku, od początku był to niezwykle dynamiczny rynek. Korzystał głównie z ogromnego potencjału amerykańskiej gospodarki, która w niewiarygodnym tempie rosła, a po uzyskaniu niepodległości stała się w krótkim czasie jedną z największych na świecie. Brak działań wojennych na własnym terytorium, ogromny rynek wewnętrzny oraz mnogość bogactw i surowców mineralnych spowodowały, ze Nowy Jork stał się centrum finansowym świata. Przedsiębiorstwa rodzime bez przeszkód rozwijały się korzystając z liberalnego systemu gospodarczego, potrzebowały kapitału na inwestycje, emitowały więc akcje. Te cieszyły się ogromną popularnością, w dobie rozwoju nikt nie zastanawiał się nawet nad celowością inwestycji. Niestety, prędzej czy później musiało to przynieść negatywne konsekwencje.
Najtragiczniejszym wydarzeniem w historii giełdy jest tzw. czarny czwartek z 24 października 1929 roku. Krach gospodarczy będący wynikiem załamania gospodarczego przyniósł masowe bankructwa, zarówno samych inwestorów jak i właścicieli przedsiębiorstw. Po tym wydarzeniu podjęto działania mające na celu uregulowanie rynku i częściową jego kontrolę przez niezależne instytucje. Niestety, kolejny krach to tzw. czarny poniedziałek 19 października 987 roku. Zanotowano wtedy najwyższy spadek indeksu giełdowego w historii o blisko 23 procent.
Nowojorska giełda to obecnie nie tylko instytucja finansowa, jest ona również obecna w popkulturze amerykańskiej. Notowania giełdowe są codziennie otwierane przez ludzi ze świata polityki, kultury czy sportu, jest to wydarzenie traktowane wyjątkowo zarówno przez media jak i władze giełdy.

Euronext jest jednym z największych rynków giełdowych na świecie i drugim pod względem wielkości w Europie. Giełda powstała w 2000 roku z połączenia giełd paryskiej, brukselskiej oraz amsterdamskiej. Kilka miesięcy później dołączyła do tej grupy również giełda z Lizbony. Już wtedy było wiadomo, ze jest to pierwsza próba stworzenia kontynentalnej platformy obrotu akcjami. Jednak po kilku latach działalności akcjonariusze zdecydowali się nad połączeniem Euronextu z jeszcze większym podmiotem. Głównych kandydatów było dwóch-giełdy nowojorska i frankfurcka. W 2006 roku wybrano ofertę tej pierwszej i Euronext razem z New York Stock Exchange stworzyły pierwszy globalny rynek obrotu akcjami. Cała operacja przebiegła poprzez zakup części europejskiej giełdy przez amerykańską za kwotę blisko dziesięciu miliardów dolarów.

Warto jednak dodać, że połączenie czy faktyczna sprzedaż niosła za sobą wiele kontrowersji. Szczególnie niezadowoleni byli Niemcy, którzy według analityków przedstawili najkorzystniejsza ofertę, wycenili giełdę na większe pieniądze. Przejęcie Euronextu przez giełdę frankfurcką dałoby również możliwość stworzenia w przyszłości jednego rynku europejskiego. Po tym wydarzeniu jest to już raczej niemożliwe. Krytycy sprzedaży Amerykanom podnoszą względy polityczne tej decyzji, największy wpływ na nią mieli Francuzi, którzy nie chcieli współpracować z Niemcami.

Obecnie Euronext i giełda nowojorska to jedno, zarządza nimi jeden wspólny prezes siedziba mieści się w Nowym Jorku. Na giełdzie notowane są największe europejskie przedsiębiorstwa, tj. Alcatel, Danone, France Telekom, Gaz de France, Philips, Heineken czy Thompson. Niemieccy konkurenci ciągle zapowiadają, że nie zrezygnowali jeszcze z Euronextu i starają się przekonać do zmiany decyzji poszczególnych akcjonariuszy.

Faktem jest, że to połączenie to nowy trend w gospodarce światowej. Do tej pory giełdy były traktowane jako dobro narodowe, zdarzały się połączenia ale wyłącznie regionalne. Wspólny rynek europejski i amerykański jest sygnałem, że dąży się do stworzenia globalnej, ogólnoświatowej giełdy kapitałowej.

Gospodarka wolnorynkowa to podstawa systemu kapitalistycznego, który wykształcił się jako ten dający największe i najlepsze możliwości. W zamyśle, w teorii, powinien to być rynek nieuregulowany, bez wpływu państwa. Jednak obecnie nie udało się tego uzyskać, można nawet stwierdzić, że w historii gospodarki światowej krótkim okresem prawdziwego wolnego rynku były lata rewolucji przemysłowej w Wielkiej Brytanii. Jak to się skończyło wszyscy pamiętamy, do dzisiaj krążą opowieści o pracy dzieci w fabrykach, niskich pensjach i fatalnych warunkach. Pozostawiona samej sobie gospodarka okazała się bezwzględną machiną, która nie przejmowała się losem ludzkim. Przemysłowcy dążyli do maksymalizacji zysków przy jednoczesnym wyzysku pracowników.

Po pewnych zmianach, głównie stworzeniu instrumentów państwowej kontroli nad gospodarką, wolny rynek odszedł do przeszłości. Niektórzy jeszcze dzisiaj wskazują na takie państwa jak Singapur czy dawniej Hongkong jako ostoje wolnego rynku, jednak obiektywnie patrząc jest to zły kierunek. Wolny rynek może zaistnieć jedynie w świadomości globalnej, jego lokalne odmiany nie mają racji bytu. Obecnie, praktycznie żaden kraj, żadne przedsiębiorstwo nie działa w oderwaniu od rzeczywistości światowej. Co z tego, że na lokalnym rynku będą panowały zasady wolnorynkowe, skoro tuż obok konkurent będzie działał w gąszczu przepisów i kontroli państwowych?

Gospodarka wolnorynkowa jest więc pewnym mitem, utopią. Jej założenia są dobre, jednak w rzeczywistości praktycznie nierealizowalne. Mogą być jedynie gospodarki bardziej lub mniej otwarte, pozbawione regulacji, pozwalające na swobodę działalności. Praktycznie każde państwo dąży obecnie do osiągnięcia jakiegoś stopnia kontroli nad rynkiem, zarówno z chęci osiągnięcia dodatkowych dochodów jak i zminimalizowania ryzyka wystąpienia ewentualnego kryzysu. Historia pokazała, że takie działania nie zawsze są złe, czasami bywają w pełni pożądane. Niekontrolowana gospodarka może wykształcać niepokojące procesy, tj. bańki inwestycyjne czy nawet typowo przestępcze działania.

Spółki giełdowe są formą spółki akcyjnej, różnica polega na tym, że jest są one notowane na giełdzie. Jedna droga jaką spółka akcyjna musi pokonać aby stać się giełdową jest rudna i wymaga bardzo wielu działań. Podstawowym kryterium będącym wymogiem który musi być spełniony aby spółkę dopuszczono do obrotu giełdowego jest jej odpowiednia wielkość. Co prawda coraz częściej powstają oddzielne rynki na których notowane są akcje mniejszych spółek, jednak mają one wartość marginalna i służą głównie ułatwieniu wejścia na główny rynek. Spółka musi prezentować określona wartość, musi przez lata uzyskać zaufanie potencjalnych inwestorów oraz prowadzić przejrzysta działalność. Wymóg ten jest również powodem tego, że kilka lat przed wejściem na giełdę, poszczególne przedsiębiorstwa publikują do wiadomości ogólnej swoje wyniki finansowe, plany inwestycyjne oraz inne działania. Pozwala to na określanie realnej wartości spółki, jakości jej zarządzania oraz perspektyw.

Po takim okresie przygotowawczym spółka publikuje tzw. prospekt emisyjny, czyli dokument dokładnie opisujący zarówno samo przedsiębiorstwo jak i wielkość kapitału jaki chce ono pozyskać. Inne informacje dotyczą sposobu wyceny akcji, ich liczby oraz rozdysponowania. Jeśli wszystko przebiegnie prawidłowo to po akceptacji przez władze giełdy następuje pierwsze notowanie. Jest ono bardzo ważne, ponieważ to ono określi czy spółka ma szansę na sukces czyli na pozyskanie kapitału. Jeśli jej akcje są atrakcyjne to ich kurs momentalnie wzrasta, dzięki czemu spółka zdobywa większy kapitał od zakładanego a jej wartość jest większa niż przed wejściem na giełdę.

Obecnie coraz więcej debiutów giełdowych odbywa się poprzez tzw. prywatyzację giełdową czyli przekształcenie spółki skarbu państwa w spółkę giełdową. Polega to na emisji części akcji na otwartym rynku przy jednoczesnym zachowaniu ich znacznej części w gestii dotychczasowego właściciela. Jest to bardzo popularny proces, cieszący się uznaniem zarówno wśród dużych inwestorów jak i osób prywatnych.

Spółka giełdowa

<img style=”float: left;” title=”grafika” src=”/wp-content/uploads/2010/02/6.jpg” alt=”" />

Spółki giełdowe są formą spółki akcyjnej, różnica polega na tym, że jest są one notowane na giełdzie. Jedna droga jaką spółka akcyjna musi pokonać aby stać się giełdową jest rudna i wymaga bardzo wielu działań. Podstawowym kryterium będącym wymogiem który musi być spełniony aby spółkę dopuszczono do obrotu giełdowego jest jej odpowiednia wielkość. Co prawda coraz częściej powstają oddzielne rynki na których notowane są akcje mniejszych spółek, jednak mają one wartość marginalna i służą głównie ułatwieniu wejścia na główny rynek. Spółka musi prezentować określona wartość, musi przez lata uzyskać zaufanie potencjalnych inwestorów oraz prowadzić przejrzysta działalność. Wymóg ten jest również powodem tego, że kilka lat przed wejściem na giełdę, poszczególne przedsiębiorstwa publikują do wiadomości ogólnej swoje wyniki finansowe, plany inwestycyjne oraz inne działania. Pozwala to na określanie realnej wartości spółki, jakości jej zarządzania oraz perspektyw.

Po takim okresie przygotowawczym spółka publikuje tzw. prospekt emisyjny, czyli dokument dokładnie opisujący zarówno samo przedsiębiorstwo jak i wielkość kapitału jaki chce ono pozyskać. Inne informacje dotyczą sposobu wyceny akcji, ich liczby oraz rozdysponowania. Jeśli wszystko przebiegnie prawidłowo to po akceptacji przez władze giełdy następuje pierwsze notowanie. Jest ono bardzo ważne, ponieważ to ono określi czy spółka ma szansę na sukces czyli na pozyskanie kapitału. Jeśli jej akcje są atrakcyjne to ich kurs momentalnie wzrasta, dzięki czemu spółka zdobywa większy kapitał od zakładanego a jej wartość jest większa niż przed wejściem na giełdę.

Obecnie coraz więcej debiutów giełdowych odbywa się poprzez tzw. prywatyzację giełdową czyli przekształcenie spółki skarbu państwa w spółkę giełdową. Polega to na emisji części akcji na otwartym rynku przy jednoczesnym zachowaniu ich znacznej części w gestii dotychczasowego właściciela. Jest to bardzo popularny proces, cieszący się uznaniem zarówno wśród dużych inwestorów jak i osób prywatnych.